Er zijn in Nederland twee regelmatige politieke peilingen: de Politieke Barometer van Synovate en Peil.nl van Maurice de Hond. De vraag is hoe betrouwbaar deze peilingen zijn.

Hieronder wordt uitgelegd hoe deze peilingen zijn opgezet. Daarbij is gebruik gemaakt van informatie die de bureaus op hun eigen websites zetten. Helaas is deze informatie nogal beperkt.

Wel is duidelijk dat deze peilingen voor een groot deel zijn gebaseerd op Internet-panels die door zelfselectie zijn samengesteld. Daardoor is er sprake van zelfselectie en onderdekking. Het is niet duidelijk of deze peilers hiervoor corrigeren en of dat dan ook succesvol is.

Hieronder vergelijken we de uitkomsten van de twee peilingen. Uit die vergelijking wordt duidelijk dat er gegronde twijfel is ten aanzien van de betrouwbaarheid.

De grafiek hieronder toont de voorspellingen voor het CDA in 2009 en 2010. De blauwe lijn (CDA-B) geeft de voorspellingen (aantal zetels) voor de Politieke Barometer weer, en de rode lijn (CDA-P) die voor Peil.nl. De cijfers van beide peilers verschillen soms meer dan 10 zetels! Als gebruik zou zijn gemaakt van echte aselecte steekproeven, dan zou er hooguit een verschil van 5 zetels mogen zijn (bij de gehanteerde steekproefomvangen van 1000 en 2500).

Verder is het duidelijk dat de voorspellingen van de ene peiler vaak systematisch hogerof lager zijn dan die van de andere peiler. Er moet dus worden geconcludeerd dat er duidelijke, significante verschillen zijn tussen beide peilers. De conclusie is dat minimaal één peiler er systematisch naast zit (en misschien wel allebei).

De grafiek hieronder toont de voorspellingen voor de PVV van Wilders in 2009 en 2010. De blauwe lijn (PVV-B) geeft de voorspellingen voor de Politieke Barometer weer, en de rode lijn (PVV-P) die voor Peil.nl. De verschillen tussen de cijfers van beide peilers zijn ook hier behoorlijk groot: 5 tot 8 zetels. Dat zijn verschillen die niet kunnen optreden bij nette aselecte steekproeven.

Opmerkelijk is de grote stijging inde voorspelling van de Politieke Barometer vlak nar de Europese Verkiezingen (omstreeks . Die tijging is niet waar te nemen bij Peil.nl. Volgens Maurice de Hond is dit een fout in de methode van de Politieke Barometer. Hij kan daar echter geen hard bewijs voor geven.

Ook bij D66 zijn grote verschillen te zien. Zie de grafiek hieronder. De verschillen lopen op tot 6 zetels. Ook hier moet de conclusie worden getrokken dat minsten één peiler er naast zit (en misschien wel beide peilers). Net als bij het CDA, komen de peilingen van D66 in het voorjaar van 2010 steeds dichter bij elkaar.

Bij de PvdA lijken de verschillen wat minder groot te zijn. Net als in de andere grafieken is hier ook weer een systematisch verschil tussen beide peilers. Bij het CDA en de PvdA komt de Politieke Barometers steeds hoger uit de Peil.nl. En bij de PVV en D66 zijn voorspellingen steeds lager. Je moet wel concluderen dat de peilers iets anders meten.

Bij de VVD lijken de peilingen elkaar niet veel te ontlopen. Toch zijn er soms fluctuaties in de ene peiling die zich niet voordoen in de andere peiling. Beide peilinge laten vanaf 1 maart een sterke stijging zien. Het blijft merkwaardig dat de peilingen bij de ene partij significamte afwijkingen laten zien en bij de andere partij niet.

De Politieke Barometer is een peiling van Synovate (voorheen: Interview-NSS). De uitkomsten van de peilingen worden meestal op donderdagavond gepubliceerd. Voorafgaand daaraan, vanaf dinsdagmorgen tot en met donderdagmiddag worden 1000 uit het online-panel van Synovate ondervraagd.

Daarnaast worden op continu basis de politieke voorkeuren op een telefonische manier, zodat ook de mensen die niet via internet bereikbaar zijn in de peiling worden betrokken betrokken. Elke dag, met uitzondering van zondag, wordt de politieke voorkeur van 100 Nederlanders telefonisch gepeild. De steekproef komt tot stand door middel van Random Digit Dialing: de computer stelt willekeurige telefoonnummers samen.

Synovate beschrijft niet hoe beide onderzoekmethoden worden gecombineerd. Wel wordt aangegeven dat het Internet-onderzoek de basis vormt en dat het telefonisch onderzoek enkel wordt gebruikt om het Internet-onderzoek aan te vullen met gegevens van groepen die slecht vertegenwoordigd zijn op het Internet.

Synovate geeft niet aan hoe groot de omvang van de steekproef is. De omvang is minimaal gelijk aan 1000 (het deel dat afkomstig is uit het online-panel). Er is geen informatie beschikbaar over de hoogte van de non-respons in de onderzoeken. Ook is niet duidelijk of achteraf de uitkomsten nog worden gecorrigeerd met een weegprocedure. Er wordt geen informatie verstrekt over de nauwkeurigheid van de uitkomsten.

Website: www.politiekebarometer.nl

Peil.nl is een samenwerking tussen Maurice de Hond en No Ties BV. De steekproef van Peil.nl wordt elke week getrokken uit een database van personen die zich bereid hebben verklaard om regelmatig via het Internet aan het onderzoek deel te nemen. Als zij zich aanmelden, wordt eerst een aantal persoonlijke kenmerken vastgelegd, waaronder het stemgedrag bij de verkiezingen van 2003. Vooral elke peiling opnieuw wordt een steekproef van ongeveer 2500 personen getrokken uit de database. De steekproef wordt zo getrokken dat deze representatief is met betrekking tot de persoonlijke kenmerken.

Peil.nl claimt dat met enige regelmaat hetzelfde onderzoek ook nog via de 'klassieke' manier telefonisch wordt uitgevoerd. Verschillen in resultaten worden geëvalueerd en leiden zo nodig tot verbetering van de methodiek.

De omvang van de steekproef is ongeveer 2500 personen. Peil.nl geeft niet aan hoe hoog de non-respons bij de trekking van het panel is. Wel wordt achteraf nog een weegprocedure uitgevoerd om de uitkomsten te corrigeren voor non-respons.

Alleen personen met toegang tot Internet kunnen meedoen aan de onderzoek van Peil.nl. Er is dus sprake van onderdekking. De database van Peil.nl bestaat dus uit personen die zich spontaan hebben aangemeld. Er is geen aselecte steekproef getrokken. Dit wordt zelfselectie genoemd. Peil.nl geeft niet aan hoe groot de onzekerheidsmarge in de uitkomsten is.

Website: www.peil.nl